Wat is precies een beroepsziekte?
Een beroepsziekte is een aandoening die niet door een eenmalig ongeval, maar door een langdurige blootstelling aan ongezonde factoren op het werk is ontstaan. Het kenmerkende aan een beroepsziekte is dat de klachten zich vaak geleidelijk ontwikkelen; soms merk je pas na maanden of zelfs jaren dat je gezondheid schade heeft opgelopen door de aard van je werkzaamheden of de omgeving waarin je werkt.
De wet maakt hierbij geen onderscheid tussen lichamelijke en psychische klachten, zolang het verband met het werk maar kan worden aangetoond. Om te bepalen of er sprake is van een beroepsziekte, kijken we naar de blootstelling aan risico's en de medische diagnose die hierop volgt.
Veelvoorkomende soorten beroepsziekten
Hoewel de symptomen per persoon verschillen, zijn er duidelijke patronen te zien binnen specifieke beroepsgroepen en sectoren. De onderstaande lijst bevat de meest gemelde aandoeningen waarbij de directe link tussen de werkomgeving en de medische diagnose juridisch erkend is. Of het nu gaat om fysieke belasting in de bouw of psychische druk op kantoor, deze categorieën vormen de basis voor een mogelijke schadeclaim:
1. Luchtwegaandoeningen en vergiftiging
Dit betreft vaak ernstige, chronische ziektes die ontstaan door het jarenlang inademen van schadelijke deeltjes of dampen. Denk aan asbestose (stoflongen) door werk in de bouw, of de 'schildersziekte' (OPS) waarbij het zenuwstelsel is aangetast door oplosmiddelen in verf of lijm. Ook chronische bronchitis of astma door fijnstof of chemische gassen vallen hieronder.
2. KANS en gewrichtsklachten
KANS staat voor Klachten aan de Arm, Nek en Schouder (voorheen RSI). Deze ontstaan door een structurele overbelasting, bijvoorbeeld door duizenden keren per dag dezelfde handeling te verrichten aan een lopende band of door een verkeerd ingestelde werkplek op kantoor. Ook rugklachten door het jarenlang tillen van zware lasten in de logistiek of zorg worden als beroepsziekte erkend.
3. Beroepsdoofheid
Wanneer je dagelijks wordt blootgesteld aan lawaai boven de 80 decibel zonder dat je werkgever zorgt voor passende gehoorbescherming of voldoende rustpauzes, kan er blijvende gehoorschade optreden. Deze schade is vaak onomkeerbaar en wordt pas na verloop van tijd opgemerkt, waardoor het aantonen van de werkgerelateerde oorzaak cruciaal is.
4. Psychische schade
Een beroepsziekte is niet altijd fysiek zichtbaar. Een burn-out kan ontstaan door een jarenlange, ongezonde werkdruk waarbij de werkgever signalen heeft genegeerd. Ook PTSS (Posttraumatische Stressstoornis) is een erkende beroepsziekte, bijvoorbeeld bij hulpverleners of bankmedewerkers die te maken hebben gehad met schokkende gebeurtenissen zonder voldoende nazorg. Voor een eventuele schadevergoeding is het wel van belang dat aangetoond kan worden dat de PTTS in verband staat met het werk.
5. Huid- en infectieziekten
Dit zien we vaak bij beroepen waar veel contact is met vloeistoffen, bacteriën of virussen. Denk aan kapperseczeem door contact met haarverf, of infectieziekten die zorgmedewerkers oplopen door een gebrek aan hygiëneprotocollen of beschermende middelen.